أكتوبر 2019


ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی‌ ئه‌مریكا  به‌شێوه‌یه‌كی فه‌رمی قۆناغێكی نوێ و ئاشكرای بۆ لێكۆڵینه‌وه‌ له‌و تۆمه‌تانه‌ ده‌ستپێكرد كه‌ خراونه‌ته‌ پاڵ دۆناڵد تره‌مپ.


كۆنگرێس ده‌نگی له‌سه‌ر بڕیاره‌كه‌دا وه‌ك یه‌كه‌م هه‌نگاو له‌سه‌ر به‌رده‌وامبوونی بۆ له‌كارلابردنی دۆناڵد تره‌مپ، سه‌رۆكی‌ ولایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانی‌ ئه‌مریكا.


بڕیاری ده‌ستپێكردنی پرۆسه‌كه‌ به‌فه‌رمی به‌ زۆرینه‌ی ده‌نگ به‌ 232 ده‌نگی به‌ڵی به‌رامبه‌ر به‌ 196 ده‌نگی نه‌خێر تێپه‌ڕێندرا.


دوای‌ دانیشتنه‌كه‌، نانسی بیلۆسی، سه‌رۆكی‌ كۆنگرێس رایگه‌یاند، ئه‌مڕۆ كۆنگرێس هه‌نگاوێكی تری نا بۆ گوێگرتن له‌ دانیشتنی كراوه‌ له‌به‌رده‌م لیژنه‌ی هه‌واڵگری ئه‌نجومه‌نه‌كه‌ تاوه‌كو خه‌ڵكی راستیه‌كان به‌ خۆیان ببینن.


دوای‌ كۆتاییهاتنی دانیشتنه‌كه‌، تره‌مپ له‌ تویتێكدا ئیدانه‌ی‌ بڕیاره‌كه‌ی كرد و رایگه‌یاند "ئه‌مه‌ گه‌وره‌ترین پرۆسه‌ی راوه‌دونانی‌ سیاسیه‌ له‌ مێژوویی ئه‌مریكادا".


ڕێكخراوی یونسكۆ، ئەمڕۆ پێنجشه‌ممه‌ به‌شێوه‌یه‌كی فەرمی شاری سلێمانی وەك یەكێك لە شارە داهێنەرەكانی دنیا لە بواری ئەدەبدا ناساند.


به‌گوێره‌ی‌ راگه‌یه‌ندراوێك، لە ئاهەنگی ڕۆژی شارە جیهانیەكاندا، یونسكۆ ٦٦ شاری تری جیهانی خستە لیستی شارە داهێنەرەكانی جیهانەوە وشاری سلێمانیش بوویە ئەندامێكی تۆڕی جیهانیی ٢٤٦ شاری داهێنەری یونسكۆ. 


لەم تۆڕەدا، شارەكان لەڕێی كاری داهێنەرانەوە برەو بە پەرەپێدانی خۆیان دەدەن لە بوارەكانی ئەدەب ومۆسیقا وهونەری فۆلكلۆریی وخۆراكسازیی ودیزاین وهونەری میدیایی وفیلمسازییدا. 


به‌گوێره‌ی‌ راگه‌یه‌ندراوه‌كه‌، ئەم دەسكەوتە بەرهەمی هەوڵی دڵسۆزانە وكاری پێكەوەیی پارێزگاری سلێمانی د. هەڤاڵ ئەبوبەكر)، وبەڕێوەبەری گشتی ڕۆشنبیری وهونەری سلێمانی بابەكر دڕەیی وگروپی كەشكۆڵی زانكۆی ئەمریكییە، بەتایبەت هەریەك لە د. مێری لابرۆس ود، دەیڤید شووك ومحمد فاتح وشێنێ محمد وپشتیوان كمال.


رێكخراوی‌ تیرۆریستی داعش، به‌شێوه‌یه‌كی فه‌رمی كوژرانی خه‌لیفه‌ و وته‌بێژی رێكخراوه‌كه‌ی راگه‌یاند و ئه‌بو ئیبراهیم ئه‌لهاشمی ئه‌لقوره‌یشی، وه‌ك جێگره‌وه‌ی‌ به‌غدادی دیاریكرد

ئه‌م دانپێدانانه‌ی‌ داعش له‌ تۆمارێكی ده‌نگیدا هات، دوای‌ تێپه‌ڕبوونی پێنج رۆژ به‌سه‌ر كوژرانی‌ ئه‌بوبه‌كر به‌غدادی، خه‌لیفه‌ی رێكخراوه‌كه‌ له‌ ئۆپه‌راسیۆنێكی تایبه‌تی ئه‌مریكادا.

رێكخراوه‌كه‌ ده‌ڵێت، ئه‌بو ئیبراهیم ئه‌لهاشمی ئه‌لقوره‌یشی، وه‌ك جێگره‌وه‌ی‌ ئه‌بوبه‌كر به‌غدادی دیارییكراوه‌.


ئه‌بوبه‌كر به‌غدادی، خه‌لیفه‌ی رێكخراوی‌ داعش، به‌ره‌به‌یانی‌ رۆژی یه‌كشه‌ممه‌ له‌ ئۆپه‌راسیۆنێكی تایبه‌تی هێزه‌كانی‌ ئه‌مریكادا به‌هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ هه‌سه‌دا كوژرا.

رۆژی دواتر ئه‌بو حه‌سه‌ن موهاجیر، وته‌بێژی رێكخراوه‌كه‌ له‌لایه‌ن هه‌سه‌ده‌ و ئه‌مریكاوه‌ له‌ سوریا كوژرا.

ئه‌بو ئیبراهیم ئه‌لهاشمی ئه‌لقوره‌یشی، وه‌ك جێگره‌وه‌ی‌ ئه‌بوبه‌كر به‌غدادی دیارییكرا



رابەری رەوتی سەدر دەڵێت، ئەگەر بێت و عادل عەبدولمەهدی، سەرۆكوەزیرانی عیراق دەستبەرداری پۆستەكەی نەبێت ئەوا وڵات رووبەڕووی قەیران دەبێتەوە.

موقتەدا سەدر، ئەمڕۆ چوارشەممە 30-10-2019 لە تویتێکدا باس لەسەر ئاكامەكانی ئەگەری دەست لەكارنەكێشانەوەی عادل عەبدولمەهدی دەکات و بەم شێوەیە هۆشداری دەدات:

یەكەم/ دەستلەكارنەكێشانەوەی ، خوێنڕشتن ناوەستێنێت.
دووەم/ دەستلەكانەكێشانەوەی عیراق هاوشێوەی یەمەن و سوریا لێدەكات.
سێیەم/ لەمڕۆە بەشدارنابم لەهیچ هاوپەیمانێتییەك لەگەڵتاندا.


ئەنجوومەنی وەزیرانی ھەرێمی كوردستان بۆ تاوتوێ کردنی دۆخی رۆژئاوای كوردستان و عێراق  كۆدەبێتەوە.

 ئەمڕۆ چوارشەممە 30-10-2019، ئەنجوومەنی وەزیرانی هەرێمی كوردستان بە سەرۆكایەتی مەسرور بارزانی، كۆببێتەوە و لەگەڵ زیادبوونی خۆپیشاندانەكان تاوتوێی دۆخی ئێستای ناوەڕاست و باشووری عێراق بكات.

هەر لەو كۆبوونەوەیەدا ئەنجوومەنی وەزیران دوا پێشهاتەكانی هاتنی ئاوارەكانی رۆژئاوای كوردستان و چۆنیەتی لەخۆگرتنەوەیان تاوتوێ دەکات.


هاوسەرۆكی ئەنجوومەنی سوریای دیموكرات لەبەرامبەر پەسەندكردنی پرۆژەیاسای سزادانی توركیا لەسەر پەلاماردانی رۆژئاوا كوردستان سوپای كۆنگرێسی ئەمریكا دەكات .

ئیلهام ئەحمەد لە تویتەر نوسوویەتی:" كوردانی جگە لە چیاكان هاوڕێی تریان هەیە، كۆنگرێی ئەمریكایان هەیە، سوپاس بۆ پەسەندكردنی پرۆژەیاسای سزادانی توركیا."



پەرلەمانی كوردستان بۆ ئەنجامدانی خوێندنەوەی یەكەم بۆ ژمارەیەك پێشنیارو دەنگدان لەسەر پرۆژەیاسای بەخاوەنكردنی زەوییە زێدەڕۆكان كۆدەبێتەوە.

ئەمڕۆ چوارشەممە 30-10-2019، پەرلەمانی كوردستان كۆدەبێتەوە و بەرنامەی دانیشتنەكەش بەمشێوەیە دەبێت:

یەكەم: خوێندنەوەی یەكەم بۆ ئەم پێشنیازەیاسایانەی خوارەوە بەپێی حوكمی مادەكانی (79 و 80 و 82)ی پەیڕەوی ناوخۆی پەرلەمانی كوردستان.

1 – پێشنیازی یاسای (ماف و ئەركی نەخۆش لە هەرێمی كوردستان-عێراق).
2 - پێشنیازی یاسای (رێكلامی بازرگانی لە هەرێمی كوردستان-عێراق).

دووەم: دەنگدان لەسەر پێشنیازی یاسای (بەخاوەنكردنی ئەو زەوییانەی زێدەڕۆییان لەسەر كراوە لە سنووری شارەوانییەكان لە هەرێمی كوردستان-عێراق) بەپێی حوكمی مادەكانی (90 ، 91، 93، 96، 97) لە پەیڕەوی ناوخۆی پەرلەمانی كوردستان.



وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی توركیا هه‌ڵوێستی وڵاته‌كه‌ی له‌پاش به‌فه‌رمی ناساندنی كۆمه‌ڵكوژی ئه‌رمه‌نه‌كان له‌لایه‌ن كۆنگرێسی ئه‌مریكاوه‌ ئاشكراكرد.

مه‌ولود چاوه‌ش ئۆغڵو، وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی توركیا ڕایگه‌یاند، بڕیاری كۆنگرێسی ئه‌مریكا بۆ ناساندنی كۆمه‌ڵكوژی ئه‌رمه‌نه‌كان "شوره‌ییه‌" و كه‌سانێك ده‌یانه‌وێت مێژوو  بۆ بڕیاری سیاسی بقۆزنه‌وه‌.

وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی توركیا هه‌ر سه‌باره‌ت به‌ ناساندنی كۆمه‌ڵكوژی ئه‌رمه‌نه‌كان به‌فه‌رمی وتی، ئه‌و بڕیاره‌ به‌لای توركیاوه‌  هیچ بایەخێکی نیە و بڕیارێکی  پوچ و به‌تاڵه‌.

كۆنگرێسی ئه‌مریكا به‌ 223 ده‌نگی ئه‌ندامەکانی  پڕۆژه‌یاسای كۆمه‌ڵكوژی ئه‌رمه‌نه‌كانی له‌لایه‌ن ده‌وڵه‌تی عوسمانییه‌وه‌ په‌سه‌ندكرد.


لە ئەنجامی بایکۆتی کاڵای تورکی کۆمپانیایەکی تورکی دەیەوێت بەرهەمی خۆی بەناوی ولاتێکی ترەوە لە باشوری کوردستان ساخ بکاتەوە

کۆمپانیایی ئاڵتونسای تورکی دەیەوێت لە باشوری کوردستان چاوبەست لە کڕیارەکانی بکات  لە ریکلامێکیدا کە بۆ شیری وشکی ئاڵتونسا کردویەتی ،نوسیویەتی" شیرێک لەنیوزلاندا بەرهەم هاوتووە لێرە دەینۆشین" بەم کارەش دەیەوێت بڵێت شیرەکە هی وڵاتی نیوزلاندایە و تورکی نییە.

کۆمپانیایی ئاڵتونسا بۆ بەرهەمەکانی شیری وشک، برنج، ئاوی تەماتە و چەندین بەرهەمی دیکەیە ، خاوەندارییەکەی  بۆ "مەعسوم ئاڵتوون كایا" دەگەڕێتەوە و هاوکات مەعسوم خاوەنی کۆمپانیای برنجی مەحمود و بەرەهەمەکانی دیکەی مەحمودیشە،کە پشتگیری راستەو خۆیی لە هێرشەکانی تورکیا  بۆسەر رۆژئاوای کوردستان دەکرد .

لە دوای هێڕەشە داگیرکارییەکەی تورکیا  بۆسەر رۆژئاوای کوردستان  هاوڵاتیانی باشوری کوردستان لە کاردانەوەی ئەمەدا  لە  بایکۆتی شمەک و کاڵای تورکیان دەستپێکرد وەک سزایەک لەبەرامبەر داگیرکاریی و ستەمکاری تورکی،بایکۆتەکە تا ئیستا بەردەوامە و ڕۆژ لەداوی ڕۆژیش لە فراوانبوون دایە.


پڕۆژە یاسای سزادانی تورکیا کە بەھۆی ھێرشی ئەو ولاتە بۆسەر ڕۆژئاوای کوردستان لە دژی  ئامادە کرابوو، لە کۆبوونەوەی ئەمشەوی ئەنجومەنی نوێنەراندا بە ٤٠٣ دەنگ پەسەند کرا.

یاساکە پێویستی بەوە هەیە بنێردرێتە کۆنگرێس و ئەوانیش پەسەندی بکەن تا بچێتە بواری جێبەجێکردنەوە.


ئەگەر یاساکە لە کۆنگرێس بە دەنگی دوو لەسەر سێی ئەندامان پەسەند بکرێت ئەوا پێویستی بە ڕەزامەندی سەرۆکی ئەمریکا نابێت و ڕاستەوخۆ دەچێتە بواری جێبەجێ کردنەوە، بەڵام ئەگەر لە کۆنگرێس بە زۆرینەی سادە(٥٠+١) پەسەند بکرێت ئەوکات  بۆ جێبەجێ کردنی ڕەزامەندی سەرۆکی ئەمریکای دەوێت.

لیندزی گراھام ئەندامی کۆنگرێسی ئەمریکاو یەکێک لە پشتیوانانی کورد، لە تویتەر  ڕایگەیاند، خۆشحاڵن بە پەسەند کردنی یاساکە لە ئەنجومەنی نوێنەران و ئامادەن وەریبگرن و وەک خۆی لە کۆنگرێس تێییپەڕێنن.

گراھام دەشڵێت: ئەردۆغان ئاژاوەیەکی دروست کردووەو پێویستە باجەکەی بدات. بەدڵنیایی ئەوەش دەدات کە کۆنگرێس لەگەڵ ھەسەدەو کورددا دەبێت.

بەرزان عەلی حەمە
ئه‌م نه‌وه‌یه‌ی ئێستا له‌گه‌ڵ ناڕه‌حه‌تییه‌ گه‌وره‌كان ڕانه‌هاتووه‌، كه‌متر به‌ پێ ده‌ڕۆن و مایۆنیز و كنتاكی و پۆبجی قورسی كردوون، ئه‌گه‌ر خودا نه‌كرده‌ كۆڕه‌وێكمان تووش بێت، زۆرمان لێ به‌جێ ده‌مێنێ و ناتوانن لانیكه‌م خۆیان ڕزگار بكه‌ن. نه‌وه‌یه‌ك كه‌ هه‌ر شتێكیان به‌ دڵ نه‌بێت جنێوی پێ ئه‌ده‌ن و خۆشیان له‌و باشتر ناكه‌ن!

كه‌ داعش ڕووی كرده‌ ئێمه‌، پێش ئه‌وه‌ی دونیا له‌ سه‌رمان به‌ جواب بێت و چه‌كی كه‌سمان پێ بگات، به‌ پشت به‌ستن به‌م نه‌وه‌یه‌، هه‌ندێ ورده‌ شه‌ڕمان كرد، به‌ڵام هه‌ر زوو سه‌نگه‌ره‌كانمان لاواز و له‌ هه‌ندێ شوێنیش تێكشكان. به‌ په‌له‌ سه‌رۆك بارزانی داوای گه‌ڕانه‌وه‌ی پێشمه‌رگه‌ كۆنه‌كانی كرد!

ئه‌و پێشمه‌رگانه‌ی كه‌ ئه‌زموونی شۆڕشێكی درێژ و سه‌نگه‌رێكی سه‌ختیان هه‌بوو، ده‌یانتوانی زۆرتر به‌ پێ بڕۆن و پێش هاتنی چه‌ك و فڕۆكه پێشكه‌وتووه‌كانی جیهان، پێشڕه‌وی چه‌ته‌كانی داعش ڕاگرن!

مێژووی تۆ پڕیه‌تی له‌ تێكشكان و هه‌ستانه‌وه‌، چه‌ندین شۆڕشی سه‌ختت كرد به‌ بێ ئه‌وه‌ی یه‌ك زانكۆت هه‌بێت هۆشیارت بكاته‌وه‌، خوێنده‌وارترین كه‌ست مه‌لاكانت بوو، نامه‌یه‌كت به‌ ده‌ گونددا ده‌گێڕا تا خوێنده‌وارێكت چنگكه‌وێ و بیخوێنێته‌وه‌ بۆت، به‌ڵام هه‌رگیز ئه‌و هه‌ڵانه‌ت نه‌كرد كه‌ ئه‌مڕۆ به‌ سه‌دان زانكۆ و قوتابخانه‌وه‌ خه‌ریكی ده‌یان كه‌یت، هه‌زاران قوتابخانه‌ و ڕۆژنامه‌ و تیڤیت هه‌یه‌ و هه‌ر هێشتا به‌قه‌د باپیره‌ت له‌ دوژمنه‌كه‌ت تێنه‌گه‌یشتوویت.

باوكت به‌ كڵاشینكۆفه‌وه‌ شه‌ڕی دڕنده‌ترین ڕژێمی دونیا (سه‌دام حوسێن)ی كرد و چۆكی دانه‌دا، كه‌چی تۆ به‌ تۆپ و دۆشكا و موشه‌كه‌وه‌ له‌ كه‌ركووك كشایته‌وه‌ و ده‌توت: هێز نابه‌رانبه‌ره‌!

گه‌رچی له‌ ڕابردوودا له‌گه‌ڵ هه‌موو كه‌س میهره‌بان و لاشه‌ڕ بوویت و ته‌نیا له‌گه‌ڵ خۆت شه‌ڕت ده‌كرد و نه‌ده‌سازایت، له‌وسه‌ری مێژووه‌وه‌، هه‌ر كه‌س به‌ خێڵ و له‌شكره‌كه‌یه‌وه‌ هات، تۆ خۆت لێ لادا و زه‌وییه‌كه‌تت بۆ چۆڵ كرد!

له‌ زۆر شوێندا نیشتمانه‌كه‌ت سه‌عاته‌ ڕێیه‌كی ما بوو‌ بگاته‌ ده‌ریا و نه‌ڕۆشتیته‌ سه‌ر ئاو، كه‌چی ئه‌مڕۆش هه‌ر ده‌ڵێیت ده‌وڵه‌ت دروست ناكرێت چونكه‌ ده‌ریامان نییه‌! جیهانیش پڕه‌ له‌ ده‌وڵه‌تی بێ ده‌ریا، كه‌ تۆ ڕاپه‌ڕینت كرد ئه‌ڤغانستانی بێ ده‌ریا‌ ده‌وڵه‌ته‌كه‌ی ڕاگه‌یاند.

له‌ چاڵدێرانه‌وه‌ تا ئه‌مڕۆ، پێنجسه‌د ساڵ تێده‌په‌رێت كه‌ تۆ نیشتمانه‌كه‌ت به‌ ده‌ست خه‌ڵكی دییه‌وه‌یه‌ نه‌ك خۆت، له‌وساوه‌ تا ئێستا، دوژمنه‌كه‌ت به‌ هه‌مان دڕنده‌یی خۆیه‌وه‌ دژت ده‌وه‌ستێ و تۆش تا دێت میهره‌بانتر ده‌بیته‌وه‌. كه‌س وه‌ك خۆی نه‌ماوه‌ تۆ نه‌بێت، ده‌ی ئیدی كاتی ئه‌وه‌یه‌ تۆش دڵت ڕه‌ق بێ و ئه‌قڵت پڕ و مه‌چه‌كت تۆكمه‌.

ئه‌وه‌ی تۆی داگیر كردووه‌، منداڵه‌كه‌شی فێر ده‌كات بتكوژێ و نه‌یه‌ڵێت سه‌ر ده‌ربێنیت، تۆ منداڵی ئه‌و مه‌كوژه‌ و منداڵه‌كه‌شت فێر مه‌كه‌ ئه‌و بكوژێت، به‌ڵام ئیدی مه‌هێڵه‌ بتكوژێ. ئاشی ئه‌و به‌ خوێنی تۆ ده‌سورێ، ده‌ی ئاشه‌كه‌ی ڕاگره‌!

یه‌ك ده‌وڵه‌تی گچكه‌ دروستكه‌، وه‌ك چۆن ئۆپڵ و ئه‌ڤیۆت له‌ كۆمپانیاكان به‌ قیستی مانگانه‌ ده‌هێنا، ئه‌و كاته‌ ده‌وڵه‌ته‌كه‌ت ده‌توانێت ئێف شانزه‌ و تانك و تۆپ به‌ قیست بكرێت. ئه‌مڕۆ جیهان هی به‌ هێزه‌كانه‌ و تۆش به‌هێزبه‌.

مۆبایله‌كه‌ت دانێ و بچۆره‌وه‌ بۆ مه‌كته‌بێكی شه‌و، له‌ پۆلی دووی ناوه‌ندییه‌وه‌ كه‌ وازت هێنا، ده‌ست بكه‌ره‌وه‌ به‌ خوێندن‌، بچۆره‌ زانكۆ و باش سه‌عی بكه‌، بڕۆ خولێكی زمان و خۆت فێری زمانێكی تر بكه‌، كه‌س له‌م دونیایه‌دا كوردی نازانێت، سه‌د ساڵ له‌ فه‌یسبووكه‌كه‌ته‌وه‌ به‌ كوردی جنێو بده‌یت، كه‌س لێت تێناگات، ده‌ی بڕۆ به‌ زمانێكی تر دڕنده‌یی دوژمنه‌كانت قاوده‌، ئابڕووی ببه‌ و له‌ دونیادا به‌دناوی بكه‌! ئه‌دی خۆت بۆ واناكه‌ی؟ ڕاست ده‌كه‌ی، ده‌بێت منیش وا بكه‌م و ئیدی وا ده‌كه‌م.


ئه‌ندامێكی فراكسیۆنی‌ پارتی دیموكراتی‌ كوردستان رایده‌گه‌یه‌نێت، ماوه‌یه‌كی زۆره بانگهێشتنامه‌ی فه‌رمی بۆ سه‌رۆكی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان هاتووه‌ تاوه‌كو سه‌ردانی توركیا بكات، به‌ڵام به‌هۆی‌ بارودۆخی ناوچه‌كه‌وه‌ له‌ ئێستادا ئه‌و سه‌ردانه‌ ئه‌نجام نادات.

هێڤیدار ئه‌حمه‌د، ئه‌ندامی‌ فراكسیۆنی‌ پارتی له‌ په‌رله‌مانی‌ كوردستان رایگه‌یاند، "قسە و باسی زۆر کرا کە بەڕێز سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان رۆژی پێنج شەممە سەردانی تورکیا دەکات، راستە دەمێکە بانگێشتنامەی  تاکو ئەو سەردانە ئەنجام بدات، ئەوەی زانیومە جگە لە تورکیا، ئێران و چەند دەوڵەتی ئەورۆپیش ئەو داوایەی پێشکەشی سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان کردووە"


ده‌شڵێت "بەڕێز مەسرۆر بارزانی، لەبەر زرۆفی ناوچەکە لەم کاتەدا هیچ سەردانی نییە بۆ ئەنکەرە".


ئه‌و په‌رله‌مانتاره‌ی‌ پارتی ده‌شڵێت، "هەر بۆ زانیاری بەڕێزتان داوەتی فەرمی ئەمریکا بو بەڕێز نیچیرڤان بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان هاتووە سەردانی واشنتن بکات. ئەو سەردانەش لەکاتی خۆیدا دەکرێ".


ئه‌مه‌ش له‌كاتێكدایه‌ رۆژی دووشه‌ممه‌ی رابردوو به‌مه‌به‌ستی به‌شدارییكردن له‌ كۆبوونه‌وه‌ی ئاسایشی میونشن، نێچیرڤان بارزانی گه‌یشته‌ قه‌ته‌ر،وەزیری دەرەوەی تورکیاش هەواڵی میدیاکانی تورکیا سەبارەت بە سەردانیکردنی سەرۆکی حکومەتی هەرێم بۆ تورکیا پشتراستکردەوە.


كۆنگرێسی ئه‌مریكا به‌ زۆینه‌ی‌ ده‌نگ پرۆژه‌ یاسای جینۆساید كردنی ئه‌رمه‌نه‌كانی‌ له‌لایه‌ن ده‌وڵه‌تی عوسمانییه‌وه‌ په‌سه‌ند كرد.


پرۆژه‌ یاساكه‌ به‌ده‌نگی 223 ئه‌ندامی كۆنگرێس په‌سه‌ندكرا. ئه‌مه‌ش هاوكاته‌ له‌گه‌ڵ له‌شكركێشی سوپای توركیا بۆ بۆ داگیرکردنی رۆژئاوای‌ كوردستان.



مه‌جید نیزامه‌دین گلی‌

ئه‌م بابه‌ته‌ دوو به‌شه‌. به‌شی یه‌كه‌می هۆشدارییه‌ ده‌رباره‌ی پیلانێكی گه‌وره‌ و به‌شی دووه‌م بابه‌تێكمه‌ كه‌ له‌ ئینگلیزییه‌وه‌ وه‌رگێڕدراوه‌. گرنگه‌ به‌شی یه‌كه‌م بخوێنیته‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی له‌ گرنگیی به‌شی دووه‌م ئاگادار بیت. له‌ به‌شی دووه‌م جگه‌ له‌ باسكردنی ئه‌ركی ئه‌خلاقیی ئه‌مریكا، كۆمه‌ڵێك راستی باسده‌كه‌م كه‌ پێموایه‌ گرنگه‌ بڕیاربه‌ده‌ستانی كورد بیخه‌نه‌وه‌ بیری به‌رپرسانی ئه‌مریكا. 

پیلانه‌كه‌: 

ده‌ڵێم بیخه‌نه‌وه‌ بیر بڕیاربه‌ده‌ستانی ئه‌مریكا، چونكه‌ رای گشتیی ئه‌مریكی هاسۆز و پشتیوانی كورده‌. هه‌موومان حه‌قی خۆمانه‌ نیگه‌ران بین له‌ بڕیاره‌كه‌ی دۆناڵد تره‌مپ، به‌ڵام ئه‌مریكا ته‌نیا دۆناڵد تره‌مپ نییه‌. توركیا به‌م هێرشه‌ی خاك ده‌بات و خوێنی كورد ده‌ڕێژێ، به‌ڵام كورد بۆ یه‌كه‌مین جار له‌ مێژووی مۆدێرندا گرنگترین هاوپه‌یمانی ده‌ستكه‌وت كه‌ ئه‌ویش بریتییه‌ له‌ رای گشتیی به‌هێزترین وڵاتی جیهان. خۆزگه‌ هه‌مووتان ئه‌وه‌تان ده‌بینی و ده‌بیست و ده‌زانی كه‌ من ئه‌م ماوه‌یه‌ له‌ نوخبه‌ و كه‌سانی ئاسایی ئه‌مریكای ده‌بیستم و ده‌بینم چۆن ده‌یان رێكخراوی ئه‌مریكی بۆنه‌ی "پشتگیری بۆ هاوپه‌یمانه‌ كورده‌كانمان" رێكده‌خه‌ن. یانیش كاتێك له‌ به‌ره‌به‌یانی رۆژی هه‌ینی كۆمه‌ڵێك كه‌سایه‌تی جوو و كریستیانی شاری نیویۆرك له‌ هۆڵێك كۆده‌بنه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی "دوعا و نوێژی ئاشتی" بۆ كورد بكه‌ن. 

به‌ڵێ حه‌قی خۆمانه‌ له‌ ئه‌مریكا تووڕه‌ بین. به‌ڵێ ده‌بێ بپرسین تا كه‌ی رۆڵه‌ی خۆمان بده‌ینه‌ كوشت و پاشان خیانه‌تمان لێ بكرێت؟ به‌ڵام پێویسته‌ ئاگاداری راستییه‌كی مه‌ترسیدار بین. كۆمه‌ڵێك هێز و لایه‌ن هه‌ن كه‌ ده‌یانه‌وێت ئه‌و نیگه‌رانییه‌ی كورد بقۆزنه‌وه‌ و وا بكه‌ن ناوبانگی كورد بگۆڕن له‌ نه‌ته‌وه‌یه‌كی ئاشتی و ئازادیخوازه‌وه‌ بۆ كۆمه‌ڵێك خه‌ڵك كه‌ له‌ دژی ئه‌مریكان و هه‌ڕه‌شه‌ن. ئه‌گه‌ر نووسینه‌كانی پێشوومت خوێندبێته‌وه‌، ده‌زانیت من چه‌نده‌ له‌ دژی تیۆریی موئامه‌ره‌م كه‌ به‌ڵگه‌ی له‌ پشته‌وه‌ نه‌بێت. به‌ڵام من لێره‌دا ده‌توانم بڵێم به‌ڵێ هه‌وڵێك هه‌یه‌ بۆئه‌وه‌ی كورد بكرێته‌ هێزێكی دژه‌ ئه‌مریكا.

راسته‌ بڕیاربه‌ده‌ستانی ئه‌مریكا ده‌یان جار خیانه‌تیان له‌ كورد كردووه‌. بۆ ئه‌وان هه‌رده‌م ئاسان بووه‌ پشت له‌ كورد بكه‌ن و رێ بده‌ن سه‌دام حوسێن و حه‌شدی شه‌عبی و ئه‌ردۆغان پلانی پاكتاوی ره‌گه‌زی له‌ دژی كورد ئه‌نجامبده‌ن، به‌ڵام ئه‌و خیانه‌تانه‌ بۆ ئه‌و بڕیاربه‌ده‌سته‌ ئه‌مریكیانه‌ ئاسان بوون، چونكه‌ تاكو پێش ئه‌م هێرشه‌ی توركیا كه‌سێكی وه‌كو هێنری كیسنجه‌ر یان برێت مه‌كگۆرك و دۆناڵد تره‌مپیش ده‌یانزانی خیانه‌تكردن له‌ كورد هیچ كاردانه‌وه‌یه‌كی ئه‌وتۆی نابێت به‌رژه‌وه‌ندییه‌ سیاسییه‌كانیان بخاته‌ هه‌ڕه‌شه‌وه‌. به‌ڵام ئه‌مجاره‌ وا نه‌بوو. ئه‌مجاره‌ دۆناڵد تره‌مپ تووشی لێشاوێك له‌ ره‌خنه‌ هات. هۆكاری پشت ئه‌م لێشاوی ره‌خنه‌یه‌ بۆ تره‌مپ و هاوسۆزیی رای گشتیی ئه‌مریكی زۆرن و لێره‌دا ده‌رفه‌ت نییه‌ باسیان بكه‌م. ئێستا گرنگه‌ ئه‌م پرسیاره‌ بكه‌ین: ئایا بڕیاربه‌ده‌ستی كورد چی ده‌كات بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌م هاوسۆزیه‌ مێژووییه‌ی رای گشتیی ئه‌مریكا بكاته‌ كردار و به‌شێك له‌ سیاسه‌تی ئه‌مریكا؟ 

زۆر شت هه‌یه‌ ده‌كرێت بكرێت و ته‌ركیز خستنه‌ سه‌ر ئه‌م راستیانه‌ی ئه‌م وتاره‌ی خواره‌وه‌م یه‌كێكه‌ له‌ رێگاكان بۆ سوودوه‌رگرتن له‌م شه‌پۆلی پشتگیرییه‌ بۆ كورد. 

كورد نه‌پارێزن، خۆتان بپارێزن

پیلانی هێرشه‌ تیرۆریستییه‌كانی 11ی سێپته‌مبه‌ر له‌ هه‌زاران كیلۆمه‌تر دوور له‌ كه‌ناراوه‌كانی ئه‌مریكا دانران. ئه‌وه‌ش راستییه‌كی جێگه‌ی داخه‌ كه‌ ده‌سه‌لمێنێ ئه‌مریكا پارێزراو نییه‌ له‌ هێرشه‌ ده‌ره‌كییه‌كان. راستییه‌كه‌ی ئه‌وه‌یه‌ ئه‌مریكا ئامانجێكی دڵخوازه‌ بۆ رێكخراوه‌ تیرۆریستییه‌كان، چونكه‌ ئه‌و وڵاته‌ تائێستا وه‌ك رێپیشانده‌ری دیموكراسی و هیوا ده‌بینرێت.
داعش روخساری نوێی تیرۆره‌. ئه‌و رێكخراوه‌ به‌ 20 هه‌زار چه‌كدار و 400 ملیۆن دۆلار پاره‌ی كاشه‌وه‌ مه‌ترسیدارترین رێكخراوی تیرۆریستییه‌ له‌ جیهاندا. ئه‌وه‌ی وه‌ك له‌مپه‌رێك ده‌كه‌وێته‌ نێوان داعش و كاره‌ساتێكی دیكه‌ی وه‌ك 11ی سێپته‌مبه‌ر، كورده‌.
كورد هێزی پیاده‌ی ئه‌مریكان. هه‌ر ژماره‌كان خۆیان هه‌موو شتێكمان پێده‌ڵێن. له‌ هه‌ڵمه‌تی تێكشكاندنی داعشدا هه‌شت سه‌ربازی ئه‌مریكی كوژراون، له‌كاتێكدا 11 هه‌زار شه‌ڕڤانی كورد گیانیان به‌ختكرد و جیهانیان له‌ دۆزه‌خی تیرۆریزم پاراست.

ئه‌و شه‌ڕڤانه‌ كوردانه‌ وه‌ك 8 سه‌ربازه‌ ئه‌مریكییه‌كه‌ كچ، كوڕ، مێرد و ژنی كه‌سێكن. ئه‌وان گیانیان به‌خشی بۆ ئه‌وه‌ی من و تۆ له‌ تیرۆریزم بپارێزن. ئێستاش ئه‌وه‌ ئه‌مریكایه‌ رێگه‌ به‌ توركیا ده‌دات هێرش بكاته‌ سه‌ر خێزانه‌كانی ئه‌و شه‌ڕڤانانه‌. سه‌ره‌تای ئه‌م مانگه‌، كۆشكی سپی به‌ روون و ئاشكرا گڵۆپی سه‌وزی بۆ توركیا داگیرساند تاوه‌كو ئه‌و وڵاته‌ ئۆپه‌راسیۆنێكی سه‌ربازی بۆ سه‌ر كورد له‌ سووریا ئه‌نجامبدات. سه‌رۆك تره‌مپ رایگه‌یاند "ئۆپه‌راسیۆنه‌كه‌ی توركیا كێشه‌ی ئێمه‌ نییه‌". سه‌رۆكی توركیا به‌ بیانووی "شه‌ڕی دژی تیرۆریزم" پاساو بۆ ئه‌و كوشتاره‌ ده‌هێنێته‌وه‌، هاوكاتیش بانگه‌وازی نه‌ژادپه‌رستی له‌دژی كورد ده‌كات و به‌ ئاشكرا باسی راگواستنی خه‌ڵكی كورد له‌ سووریا ده‌كات. ره‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆغان، سه‌رۆككۆماری توركیا، ده‌یه‌وێ به‌ قۆستنه‌وه‌ی مێژوو و كولتووری له‌مێژینه‌ی نه‌ژادپه‌رستی له‌دژی كورد، ده‌نگ به‌ده‌ستبێنێته‌وه‌.

له‌ هه‌موو ئه‌مانه‌ سه‌رسوڕهێنه‌رتر بێخه‌میی ئه‌ندامانی دامه‌زراوه‌كانی واشنتنه‌ به‌رامبه‌ر كورد و ئاسایشی نیشتمانیی ئه‌مریكا. له‌ دانیشتنێكی هه‌فته‌ی رابردووی كۆنگرێس، جه‌یمز جێفری، نێردراوی تایبه‌تی ئه‌مریكا بۆ سووریا، كوردی وه‌ها وه‌سفكردن وه‌ك بڵێی هیچ نه‌بن جگه‌ له‌ ئامرازێك بۆ ده‌سته‌به‌ركردنی ئامانجه‌ كورتخایه‌نه‌كان. هاوكات، مارك ئێسپه‌ر وه‌زیری به‌رگریی ئه‌مریكا به‌ هه‌ڵه‌ بانگه‌شه‌ی ئه‌وه‌ی كرد كه‌ ئه‌مریكا هیچ پابه‌ندییه‌كی به‌رامبه‌ر پاراستنی كورد نییه‌، واته‌ ئه‌مریكا ئیلتیزامی پاراستنی به‌رامبه‌ر ئه‌و خه‌ڵكه‌ نییه‌ كه‌ خوێنی خۆیان به‌خشی بۆ ئه‌وه‌ی من و تۆ نه‌مرین.

راستییه‌كه‌ ئه‌وه‌یه‌ ئه‌مریكا له‌ به‌رامبه‌ر شه‌ڕی دژی داعش به‌ڵێنی پاراستنی به‌ كورد دا. به‌ده‌ر له‌و راستییه‌ی كه‌ ئه‌مریكا پابه‌ندییه‌كی ئه‌خلاقی هه‌یه‌ بۆ پاراستنی هاوپه‌یمانه‌كانی، پشتگوێخستنی كورد له‌ سووریا رێگه‌ خۆش ده‌كات بۆ 11ی سێپته‌مبه‌رێكی دیكه‌، وره‌ ده‌داته‌ ئێران و هه‌ڕه‌شه‌ له‌ سه‌قامگیریی ناوچه‌یه‌ك ده‌كات كه‌ سه‌قامگیرییه‌كه‌ی كاریگه‌ری له‌سه‌ر ئابووری و نرخی به‌نزین له‌ ئه‌مریكا ده‌بێت. له‌كاتێكدا كه‌ من ئه‌م وتاره‌ ده‌نووسم، ئه‌مریكا رێگه‌ی داوه‌ته‌ توركیا، به‌رهه‌می خه‌باتی هه‌زاران كورد و ئه‌مریكی به‌با بدات كه‌ شانبه‌شانی یه‌كتر شه‌ڕیان كرد بۆ ئه‌وه‌ی تیرۆریزم جڵه‌و بكه‌ن. من خه‌ڵكی رۆژهه‌ڵاتی نێوه‌ڕاستم. من له‌ ئه‌زموونی خۆمه‌وه‌ ده‌زانم كه‌ جێهێشتنی كورد "كۆتایی به‌ شه‌ڕه‌ بێكۆتاییه‌كان" ناهێنێ، به‌ڵكو به‌داخه‌وه‌ به‌ره‌و شه‌ڕێكی بێكۆتایی دیكه‌مان ده‌بات.

سه‌رۆك تره‌مپ هه‌قیه‌تی ره‌خنه‌ له‌ وجودی سه‌ربازیی ئه‌مریكا له‌ رۆژهه‌ڵاتی نێوه‌ڕاست بگرێ كه‌ پێویستیش نییه‌، به‌ڵام كێشه‌كه‌ ئه‌وه‌یه‌ تره‌مپ فۆكه‌سی خستووه‌ته‌ سه‌ر به‌شێكی هه‌ڵه‌ی كاره‌ساته‌كه‌. وجودی هێزه‌كانی ئه‌مریكا له‌ سووریا و عێراق به‌راورد به‌ ناوچه‌كانی دیكه‌ مه‌ترسیدار نییه‌ و رۆڵێكی گرنگیشیان له‌ پاراستنی ئاسایشی نیشتمانیی ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كاندا هه‌یه‌.


شاخەوان عبداللە

نەمویست قسە لەسەر بڕیارەکانی دوێنێ ی پەرلەمانی عێراق بکەم چونکە لە راستیدا ئەو بڕیارانەی دوێنێ لە پەرلەمانی عێراق دران تەنها بۆ دامرکاندنەوەی خۆپیشاندانەکانەو هیچی تر ، وەئەگەر ئەوانەی زەرەرمەندن لەو بڕیارانە بەتەنها چونیان بۆ دادگای ئیتحادی بڕیارەکان هەڵدەوەشێننەوە ، چونکە رێکارە یاساییەکانی پێش ئەو بڕیارانە ناتەواون و پێچەوانەی دەستورن.

بالێرە باسێکی بڕیاری هەموارکردنەوەی دەستور بکەین بەداخەوە لەدوێنێوە سەدان خەڵکی نەزان بونەتە یاسادانەرو شیکەرەوەی یاسا و قسەلەسەر ئەو بابەتە دەکەن بێ ئەوەی یاسایی بن یان شارەزاییان هەبێت لەو بوارە ، یەکێک دەڵێت بۆ نەمانی قەوارەی هەرێمە ئەوی تر دەڵێت بۆ لابردنی مادەی ١٤٠ هەروەک چۆن لە روداوە ئەمنی یەکان کۆمەڵێک خەڵک دەبنە شارەزای سەربازی و ئەمنی و قسەی گەورە لەسەر روداوەکان دەکەن کەدیاردەیەکی زۆر ناشرینە ، لەسەر بابەتی هەموارکردنەوەی دەستور من سەرەتا دەست خۆشی لەسەرکردایەتی سیاسی کوردستان و تەواوی ئەو بەرێزانە دەکەم کە بەشداربونە لەنوسینەوەی دەستووری عێراق وەئەوکاتیش حسابی ئەوەیان کردوە رەنگە رۆژێک بێت باس لەهەمواری دەستور بکرێتەوە بۆیە بەشێوەیەک مادەی ١٤٢ ی دەستور دارێژراور کە ئەگەر کورد رازی نەبێت بەهیچ شێوەیەک دەستوری عێراق هەموارناکرێتەوە بەتایبەتی ئەوەی لەبڕگەی ٤ی مادە ١٤٢ هاتوە ، بۆیە من دەڵێم ئێمە دەبێت ئەمە بقۆزینەوە بۆ جێکردنەوەی ئەو شایستانەی حکومەتی هەرێم کە لەدەستوردا یان لەبیر کراوە یان مەجالی جێبەجێ نەکردنیان هەیە راستی بکەینەوە ، بەتایبەتی مادەی ١٤٠ دەبێت هەندێ بڕگەی بۆ زیاد بکرێت یان شایستە داراییەکانی هەرێم یان موچەو بودجەی پێشمەرگە کە بەهیچ شێوەیەک لەدەستور باس نەکراوە ئێمە جێیان بکەینەوە ، یاخود مجلس الاتحاد کە تائێستا دانەمزراوەو زۆر شتی تر ، ماوەتەوە بڵێم داواکاری خۆپیشاندەران زیاتر بۆ هەموار کردنی بڕگەی دووەم لە مادەی یەکەمە ئەویش سیستەمی حکم لە عێراق بکەنە سیستەمی اتحادی رئاسی لە جیاتی سیستەمی اتحادی پەرلەمانی هەروەها کەمکردنەوەی رێژەی ئەندامانی پەرلەمانی عێراق ، ئامانجیشیان لەمەدا کەمکردنەوەی دۆشینی سەروەتی عێراقە لە لایەن ئەو سەدان کەسەی ئێستا هەیە بۆ چەند کەسێک ، بۆیە هیوادارم ئەوەندە ئەزمونی خۆمان بەسوکی تەماشا نەکەین هەروا بەئاسانی هەرکەسێک بێت و بلێت هەرێم نامێنێت ، نەمانی هەرێم نەمانی عێراقە .


قایمقامی خورماتوو بەهۆی گەندەڵیەوە فەرمانی دەستگیر كردنی بۆ دەرچووە و لە بەیانیەوە چەند جارێك هێزێكی ئەمنیی بۆ دەستگیر كردنی چونەتە شوێنی كارەكەی  بەڵام هەڵهاتووە. 

حەسەن زەینەلعابدین، قایمقامی قەزای دوزخورماتوو کە  بە رەگەز تورکمانە، بەهۆی دۆسیەیی گەندەڵی لە رابردوودا فەرمانی دەستگیركردنی بۆ دەرچووە و لە ئێستادا هەڵهاتووە. لە ماوەی 24 كاتژمێری رابردوودا هیزێكی تایبەت بە مەبەستی دەستگیرکردنی چەندین جار چونەتە نوسینگە و ماڵكەی  بەڵام نەیانتوانیوە دەستگیری بكەن. 

بەگوێرەی زانیارییەکان   فەرمانی دەستگیر كردنەکەی  پەیوەندی بە پۆستەكەی ئێٍستایەوە نیە وەک قایمقامی ئەو شارۆچكەیەیە بەڵكو پەیوەندی  بە دۆسیەیەكی ترەوە هەیە كە لەو کاتەی کە بەرێوەبەری تەندروستی پارێزگای سەڵاحەدین بووە. 



دەزگای شەهیدی عێراق لە بەیاننامەیەکدا رایگەیاندووە،گۆڕێکی بە کۆمەڵ لە سنووری پارێزگای نەجەف لە باشووری عێراق، دۆزرایەوە و  درێژیی گۆڕەکە 400 مەترە و تەرمی هاووڵاتییانی عێراقی تێدایە.

 دەزگای شەهید پێی وایە ئەو کەسانەی لەو گۆڕە بە کۆمەلەدا نێژراون، هاووڵاتییانی راپەڕیوی باشووری عێراقن، کە لە ساڵی 1991 لە دژی رژیمی بەعس راپەڕینیان کرد، بەڵام شکستیان هێنا.

لە بەهاری 1991، هاووڵاتییانی باشووری کوردستان لە دژی رژێمی بەعس راپەڕین و توانییان لە ماوەی چەند رۆژێکدا، هەموو دامودەزگا داپڵۆسێنەرەکانی رژێمی بەعس لەکوردستان دەر بکەن.

بەهەمانشێوەش هاووڵاتییانی باشووری عێراق لە دژی رژێمی بەعش راپەڕین، بەڵام ئەوان شکستیان هێنا و رژێم توانی ڕاپەڕینەکە سەرکوت بکات و هەزاران هاووڵاتیی راپەڕیویشی لەناوبرد.


یانەی ئەی سی میلانی ئیتاڵی بۆ گرێبەست کردن لەگەڵ یەکێک لە یاریزانەکانی یانەی بەرشەلۆنە ھەوڵەکانی دەست پێکردووە . 

بەپێی ھەواڵێکی رۆژنامەی لاگازێتا دیللو سپۆڕتی ئیتاڵی ، یانەی ئەی سی میلان ھەوڵدەدات لەماوەی گواستنەوەی زستانە یاریزان ئیڤان راکیتیچ بۆ ریزەکانی  بگوازێتەوە . 

لەھەواڵەکە ھاتووە ، یانەی میلان لەخولی ئیتاڵی بە بارودۆخێکی خراپ تێدەپەڕێت ، لەبەر ئەمە بەرپرسانی یانەکە ھەوڵدەدەن گرێبەست لەگەڵ یاریزانی بە ئەزموون مۆربکەن ، بۆ ئەوەی  لە بەدەستھێنانەوەی نازناوەکان یارمەتی تیپەکەیان بدەن. 

لەھەواڵەکە ئاماژە بەوەشکراوە ، راکیتیچ لە ئێستادا لە یانەی بەرشەلۆنە لە پێکھاتەی سەرەکی دوورخراوەتەوە و ئەگەر بۆندێکی باشی بۆ بێت لەوانەیە لەماوەی گواستنەوەی زستانە ریزەکانی یانەی کەتەلۆنی جێ بھێلێت .


ئەنجوومەنی نوێنەرانی ئەمریکا یەکەمین کۆبوونەوەی تایبەت بە لەکارلادانی دۆناڵد ترەمپ لە پۆستەکەی ئەنجام دەدات.

بەرپرسێکی پارتی دیموکراتەکانی ئەمریکا بە ئاژانسی فرانس پرێسی راگەیاندووە، رۆژی پێنجشەممە ئەنجوومەنی نوێنەرانی ئەمەریکا کە دیموکراتەکان تێیدا زۆرینەن، یەکەمین کۆبوونەوە بۆ دەنگدان لەسەر لەکارلادانی دۆناڵد ترەمپ ئەنجام دەدات.



سەرچاوەکانی هەواڵ رایانگەیاند کە تۆپخانەکانی تورکیا لە سنووری تورکیاوە، کاروانێکی پۆلیسی سەربازی ڕوسییان لە دەرباسییە کردووەتە ئامانج.

بەپێی زانیارییەکان لە بۆردومانەکەدا چەند سەربازێکی ڕوسی برینداربوون و ژمارەیەک هاوڵاتییش  برینداربوون.


نێچیرڤان بارزانی، سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان له‌گه‌ڵ محەمەد جەواد زەریف،وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئێران کۆبوویەوە.

ماڵپه‌ڕی فه‌رمی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئێران ڕایگەیاند، كه‌ نێچیرڤان بارزانی و محه‌مه‌د جه‌واد زه‌ریف له‌ قه‌ته‌ڕ كۆبوونه‌وه‌ و ڕه‌وشی ناوچه‌كه‌ به‌ گشتی و به‌ تایبه‌تیش ڕه‌وشی عێراق و سوریایان تاوتوێ کرد.

نێچیرڤان بارزانی ئێواره‌ی دوێنێ دووشه‌ممه‌ به‌ مه‌به‌ستی به‌شداریكردن له‌ كۆبوونه‌وه‌كانی گروپی بنچینه‌یی ئاسایشی میونشن، كه‌ له‌ ده‌وحه‌ به‌ڕێوه‌ده‌چێت، سه‌ردانی  قه‌ته‌ڕی كرد و ئه‌و سه‌ردانه‌شی ماوه‌ی دوو رۆژ ده‌خایه‌نێت و له‌و ماوه‌یه‌شدا ژماره‌یه‌ك دیدار و كۆبوونه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ سه‌ركرده‌ و به‌رپرسانی وڵاتانی به‌شداربوو لە كۆبوونه‌وه‌كانی گروپی بنچینه‌یی ئاسایشی میونشن ئه‌نجام ده‌دات.

نێچیرڤان و مەسرور بارزانی بۆ دەچنە تورکیا و قەتەڕ؟

ئاسۆ حاجی

نێچیرڤان بارزانی و قەتەڕ:

هەواڵی چوونی نێچیرڤان بارزانی بۆ قەتەڕ و هەوڵدان بۆ بەستنەوەی بە رووداوەکانی رۆژئاوای کوردستان و هەڵوێستی قەتەڕ لە پالپشتیکردنی تورکیا دوو بابەتی جیاوازن و پەیوەندیان بەیەکەوە نیە.

نێچیرڤان بارزانی لە قەتەڕ وەک دەیان سەرۆک وەزیری وڵاتانی دیکە بانگهێشت کراوە بۆ بەشداریکردن لە کۆنگرەی ئامادەکاری و داڕشتنی کارنامەی کۆنگرەی ساڵانی میونشن دەربارەی ئاسایشی جیهان.

ئەو بەشداریە پێگە و هێز و گرنگی هەرێمی کوردستان نیشان دەدا لە نێو تۆڕی جیهانی ئەو وڵاتانەی رؤڵیان هەیە لە داڕشتنی سیاسەتی ئاسایش و پارێزگاریکردن لە ئاسایشی کۆمەڵگەی مرۆڤایەتی،کە لەو رووەوە هەرێمی کوردستان لە بەرەی پێشەوەی وڵاتانە لە شەڕی تیرۆر و لە سەر دەستی هێزی پێشمەرگەی کوردستان و لە سەر خاکی کوردستان ئەفسانەی داعش تێکشکێندرا،واتا نێچیرڤان بارزانی نوؽنەرایەتی ئەو هؽزە دەکا کە لە جیاتی کۆمەڵگەی مرۆڤایەتی شەڕی تیرۆریان کردوە.

کار و بزاڤەکانی نێچیرڤان بارزانی لە ساڵانی رابردوو ئەوەی نیشانداوە کە بەردەوام پۆزەتیڤانە رەنگدانەوەیلە سەر رەوش و پرسی پارچەکانی دیکەی کوردستانی هەبووە،بە هەوڵی ئەو بوو زیاتر لە شەش ساڵ پڕۆسەی ئاشتی لە تورکیا و باکوری کوردستان لە ئارادابوو و کورد توانی باشترین دەرفەتی لێوەرگرێت و بەو هۆیەوە باکوری کوردستان لە رووی ئابوری و کۆمەڵایەتی و هەستی کوردایەتی بوژایەوە و لە دەرئەنجامدا هەدەپە توانی لە هەڵبژاردنەکانی ساڵی 2015 هەشتا و یەک کورسی پەڕلەمانی بباتەوە کە گەورەترین دەسکەوتی سیاسی کورد بووە لە مێژووی کۆماری تورکیادا.


هەروەها بە هەوڵ و هاوکاری نێچیرڤان بارزانی رۆژئاوای کوردستان توانی بۆ ماوەیەکی زۆر نەوتەکەی بفرۆشێ و خۆی پێبگرێتەوە و گەشەبکات،لە رووی سیاسی و دبلۆماسیشەوە زۆر دەرگای ناوەندە جیهانیەکانی بۆ کردنەوە.

مەسرور بارزانی و تورکیا:

ئایا مەسرور بارزانی لەو بارودۆخە بۆ دەچێتە تورکیا؟
ئەوە پرسیاری کۆمەڵێک نووسەر و دەزگای میدیاییە کە هەوڵ دەدەن سەرنجی خەڵک لە سەر رۆڵی حکومەتی هەرێمی کوردستان لابدەن لە پێشوازیکردنی لە هەزاران ئاوارەی رۆژئاوای کوردستان و پێڕاگەیشتن بە دابین کردنی پێداویستیەکانیان،هەروەها گەیاندنی هاوکاری بە رۆژئاوای کوردستان و وەگەڕخستنی هەوڵە دبلۆماتیەکانی بۆ دۆزینەوەی رێگەچارەیەک بۆ ئاڵۆزییەکانی باکوری رۆژهەڵاتی سوریا و رۆژئاوای کوردستان.

داوەتکردنی مەسرور بارزانی بۆ تورکیا وەک دەیان داوەتنامەی دیکەیە کە لە وڵاتان پێیگەیشتووە لە دوای وەرگرتنی پۆستی سەرۆکایەتی حکومەتی هەرێمی کوردستان،دەبوایە بەشێک لەو سەردانانە ئەنجامدرابان بەڵام بەهۆی سەرقاڵی بە رێکخستنەوە و پێداچوونەوەی کاری دامەزراوەکان و باشترکردنی کارەکان دوای تێپەڕاندنی قۆناغێکی سەختی ئابوری و سیاسی کە بەهۆی سیاسەتی زاڵمانەی بەغدا بەرۆکی خەڵکی کوردستانی گرتبوو هەروەها کارکردن بۆ دۆزینەوەی چارەسەری بۆ کێشەکانی نێوان هەولێر و بەغدا تا ئێستا ئەو سەردانە ئەنجامنەدراوە.

لەوە تێدەگەین میدیای تورکیا بۆچی لە پرێس کۆنفراسێک ئەو هەواڵە کۆنە گەرم دەکەنەوە و دەیکەنە پرسیار و روبەروی گوتەبێژی سەرۆکایەتی کۆماری تورکیای دەکەنەوە لەو کاتەدا،بەڵام دەزگا میدیایەکانی کوردستان و نووسەرەکان بەبێ تەئکیدکردنەوە و بەدواداچوون لە پێناو چی دەیکەنە کەرەستەی هێرشکردنە سەر دامەزراوەکانی هەرێمی کوردستان ئەوە جێگای پرسیارە.

لە کاتێکدا گەشتی دەرەوەو بە تایبەتی سەردانیکردنی تورکیا لە کارنامەی سەرۆک وەزیران دانیە و ئەگەر لە ئایندەشدا ئەو سەردانە بکرێ ئەوە سەرۆک وەزیران کاتەکەی دیاری دەکات،قازانچی چ کەس و لایەنێکی تێدایە کە ئازارەکانی خەڵکی رۆژئاوای کوردستان و ئەو کارەساتە گەورەی لەوێ روودەدا گچکەی بکەنەوە و بیکەنە کەرستەیەکی رک و تۆڵە لە حکومەتی هەرێمی کوردستان.

بێگومان ئەوەی لە رۆژئاوا دەگوزەرێ بەشێکە لە رێکەوتنی نێوان زلهێزەکان و وڵاتانی ئیقلیمی کە مەبەست لێی لێدانە لە پرسی کورد و لەناوبردنی دەسکەوتەکانە،ئەوانەی لە ناوخۆی کوردستانیش بە هەمان ئاراستە کاربکات و هانی زیاتر لێکترازانی هێزە کوردستانیەکان و پارچەکانی کوردستان بدا دەچێتە هەمان خانە و هەمان بەرە.


سەردانیەکان و پرسی رۆژئاوا:

لە سەرەتای سەرهەڵدانی بەناو شۆڕشی سوریا لە سالی 2011 و رادەستکردنی رۆژئاوای کوردستان بە پەیەدە تا ئێستا هەر شتێک هەرێمی کوردستان بۆ بەرژەوەندی دەسەڵاتداری رۆژئاوای کوردستان کە ئێستا بە فەرمی لەلایەن پەیەدەوە ناوی کراوەتە باکوری رۆژهەڵاتی سوریا گوتبێتی ئەوان پێچەوانەکەیان کردووە،لە سەرتا پێیان گوتراوە خۆبەستانەوە بە پەکەکە و قەندیل زیانتان پێدەگەینێ و دوارۆژتان تاریک دەکات،پێیان گوتراوە هەڵکردنی ئاڵای پەکەکە و بلندکردنی وێنەی ئۆجەلان و ناچارکردنی منداڵان لە قۆناغی سەرەتایی بە خوێندنی ئایدۆلۆژیای پەکەکە مەترسی لەناوچوونتان زیاتر دەکا و نزیک دەکات،گوێیان نەگرت و پێچەوانەکەیان کرد،دواتر دۆستانی ئەوروپی و ئەمریکی هەمان ئامۆژگاریان کردن بەڵام پێچەوانەکەیان هەڵبژارد،دواجار لە سەرتای ئەو ساڵە حکومەتی ئەمەریکی لە واشنتۆن بە راشکاوی بە ئیلهام ئەحمەدی گوت ئەگەر ئەو کارانە دەکەن ئەگەرنا چیتر ناتوانین تورکیا رابگرین.

زۆر کەس دەڵێن ئەگەر لە جێگای ئۆجەلان وێنەی ئەتاتۆرک بڵند کرابا تورکیا هەر هێرشی دەکرد، ئەوەیان تەنها لایەکی راستیەکەیە بەڵام لایەکەی دیکە پێچەوانەکەیەتی، تورکیا وەک خۆیان نایشارنەوە و وەک بەڕێز ئۆسمان بایدەمیر گوتی ئەگەر کوردستانێک لەسەر مەریخ هەبێت تورکیا هەوڵدەدا لەناوی ببا،بەڵام دەکرا ئەو هەموو بەهانەیە نەدرؽتە دەست تورکیا بەڵکو پێچەوانەکەی کرابا بە پێدانی بەهانە بە دۆستەکانمان تا بیانتوانیبا رێگە لە تورکیا بگرن.

ئەگەر پەیەدە رێزی لە رێکەوتنەکانی هەولێر و دهۆک گرتبا و لە جیاتی پڕکردنی زیندانەکانیان لە چاڵاکی سیاسی و مەدەنی و نووسەر و رۆشنبیر ئازادی و دیموکراتیان فەراهەم کردبا،ئەگەر دەسەڵاتیان پاوان نەکردبا و رکابەرەکانیان ناچاری بەجێهێشتنی رۆژئاوا نەکردبا روبەروی ئەو دۆخەی ئێستا نەدەبوونەوە کە پەکەکە رۆژئاوای کوردستانی کردە قوربانی سیاسەتە هەلەکانی خۆی لەباکور و پاشانیش بەتەنیای بەجێهێشتن بۆ میلیشیا توندئاژۆکانی سەر بە تورکیا و سوپای تورکیای داگیرکەر.

ئەگەر بە قسەی هەرێمی کوردستانیان کردبا سێ ساڵ پێش ئێستا سنوورەکانیان بە هێزێکی خۆماڵی کوردی (لەشکری رۆژ - پێشمەرگەی رۆژئاوا) دەپارێزراو و فەرماندەیی ئەو هێزەش هەر لە دەستی خۆیاندا دەبوو،ئێستا ناچار نەدەبوون پەنا بۆ سوپای عەرەبی سوری ببەن و داوایان لێبکەن بگەڕێنەوە رۆژئاوای کوردستان و رادەستیان بکەنەوە.

ئێستاش کە رۆژئاوا روبەڕوی داگیرکاری و جینۆساید دەبؽتەوە،سەرکردایەتی و حکومەتی هەرێمی کوردستانە خۆی دەکاتە بەشێک لەو هەولانەی کە کار بۆ راگرتنی هێرشەکە دەکەن و بەهانای خوشک و برایانیان دەچن.

ئێستاش تاکە چارە و رێگا بۆ پاراستنی ئەوەی ماوە گەڕانەوەیە بۆ ئەو ئامۆژگاریانەی هەرێمی کوردستان بە گیانێکی کوردانە پێشکەشی کردوون و ئەو رێکەوتنانەی کە لە سەردەستی سەرۆک بارزانی هەموو لایەنەکانی رۆژئاوا واژوویان لەسەر کردبوو.


وەزارەتی کارەبا بەمەبەستی رێکخستنی کاری پرۆژەکان و چاودێریکردن و بەدواداچوونی کارەکانی کۆمپانیاکان چەند بڕیارێکی دەرکرد.

ئەندازیار کەمال محمد ساڵح وەزیری کارەبا بڕیارێکی سەبارەت بەو کۆمپانیانە دەرکرد کە لەبواری پرۆژەکانی کارەبا کاردەکەن و تێیدا بڕیاردراوە (هەر کۆمپانیایەک لە ( 2) دوو پرۆژە زیاتری پێ سپێردرا( احالە) بێت چ لەسەر بودجەی تایبەت یا پلانی وەزارەت یاخود بودجەی نەوت بێت (جگە پرۆژەکانی بودجەی داهات ).

وەزارەتی کارەبا ڕاشیگەیاند " ئەم بڕیارە لەقازانجی خەڵک و جێبەجێکردنی پرۆژەکاندایە ئەمە وێڕای ئەوەی وەکو هاندان و پاڵپشتیەکیشە بۆ ئەو کۆمپانیانەی کارەکانیان لەکاتی خۆیداو بەپێی گرێبەست جێبەجێ دەکەن، بەپێچەوانەوە هەر کۆمپانیایەک کارەکەی خۆی بەپێی گرێبەست ئەنجام نەدابێت جگە لە لێپرسینەوە لەگەڵیدا کاری دیکەشی پێ نادرێت."


ئەمڕۆ سەعد حەریری، سەرۆک وەزیرانی لوبنان دوای فشاری زۆری خۆپیشاندەران، بڕیاریدا دەست لە پۆستەكەی بكێشێتەوە.

سەعد حەریری، سەرۆک وەزیرانی لوبنان بە فەرمی دەستلەکارکێشانەوەی خۆی راگەیاند و وتی: لەپێناو بەرژەوەندی و ئاسایشی وڵات دەستلەکاردەکێشمەوە.

سەعد حەریری، سەرۆك وەزیرانی لوبنان لە وتارێكدا بۆ خۆپیشاندەران ڕایگەیاند، كە بڕیارمدا دەست لە پۆستی سەرۆك وەزیران بكێشمەوە.

وتیشی، “دەستلەكاركێشانەوەكەم وەك وەڵامێكە بۆ خواست و داواكاری شەقام و خۆپیشاندەران”.

ئاشكراشی كرد، كە بەرەو كۆشكی كۆماری (بعبدا) بەڕێدەكەوم بۆ پێشكەش كردنی دەستلەكاركێشانەوەكەم بە سەرۆك كۆمار.

ئەمڕۆ لە سیانزەهەمین رۆژی خۆپیشاندانەکانی لوبناندا، خۆپیشاندەران پردی رینگیان گرت، کە وێستگەکانی بەیروتی پایتەختی تێدایە، بەمەش هاتوچوی ئەو شارەیان راگرت و لە ئەنجامدا پێکادانێکی توند لەنێوان خۆپیشاندەران و هاوڵاتیانی لوبناندا رویدا.


موقته‌دا سه‌در، رابه‌ری ره‌وتی سه‌در دوای گه‌ڕانه‌وه‌ی له‌ كۆماری ئیسلامی ئێران، چووە نێو خۆپیشانده‌رانی شاری‌ نه‌جه‌فه‌وه‌.


 میدیا عیراقییه‌كان ڕایانگەیاند ، موقته‌دا سه‌در كه‌مێك له‌مه‌وبه‌ر گه‌یشتۆته‌ گۆڕه‌پانی سه‌درییه‌كان له‌ نه‌جه‌ف و چووه‌ته‌ نێو خۆپیشانده‌رانه‌وه‌.


ئه‌مه‌ش له‌كاتێكدایه‌، دوای‌ نێوه‌ڕۆی ئه‌مڕۆ سێشه‌ممه‌، موقته‌دا سه‌در كه‌ به‌سه‌ردانێك له‌ ئێران بوو، گه‌ڕایه‌وه‌ بۆ عیراق.


هه‌ر ئه‌مڕۆش په‌رله‌مانی‌ عیراق به‌ زۆینه‌ی ده‌نگ  بڕیاریدا به‌ به‌مه‌به‌ستی لێپرسینه‌وه‌  بانگهێشتكردنی عادل عه‌بدولمه‌هدی بۆ په‌رله‌مان بکات .


ترەمپ لە تۆڕی کۆمەڵایەتی تویتەر ڕایگەیاند کە هێزە ئەمریکییەکان لە ئۆپەراسیۆنێکی دیکەی سەرکەوتودا توانیان ئەو کەسە بکوژن کە بە شوێنگرەوەی  یەکەمی ئەبوبەکر بەغدادی دادەنرێت

دۆنەڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریكا، ئەمڕۆ سێشەممە 29-10-2019 لە جریوەیەکدا ڕایگەیاند، "دووپاتمانکردەوە کە جێگرەوەی یەکەمی ئەبوبەکر بەغدادی لە لایەن هێزە ئەمریکییەکانەوە لەناوبرا. بە ئەگەری زۆرەوە باڵاترین پۆستی وەردەگرت، بەڵام ئێستا ئەو مردووە."



دکتۆر زێدان برادۆستی جێگری سەرۆکی لێژنەی پەروەردە و خوێندنی باڵا لە پەرلەمانی کوردستان داوا لە پەروەردەی سۆران دەکات  خوێندنی ئێواران لە دەڤەری برادۆست بکاتەوە

دەقی داواکارییەکەی برادۆستی بۆ پەروەردەی سۆڕان:


ئه‌نجوومه‌نی نوێنه‌رانی عێراق، بڕیاریدا، پارێزبه‌ندی له‌سه‌ر هه‌ر نوێنه‌رێك لابه‌رێت، ئه‌گه‌ر له‌ لایه‌ن دادگاوه‌ داواكراو بوو.

دوای نیوه‌ڕۆی ئه‌مڕۆ، دانیشتنی ئه‌نجوومه‌نی نوێنه‌ران بۆ تاوتوێكردنی ره‌وشی عێراق و به‌ده‌مه‌وه‌چوونی داواكاری خۆپیشانده‌ران ده‌ستیپێكرد.

هاوكات له‌ دانیشتنه‌كه‌دا بڕیار درا، بانگهێشتی سه‌رۆك وه‌زیرانی عێراق، عادل عه‌بدولمه‌هدی بكرێت بۆ ئه‌وه‌ی له‌ به‌رده‌م نوێنه‌ران چاره‌سه‌ره‌كانی بۆ ره‌وشی ئێستای عێراق بخاته‌ڕوو.


سەرۆكوەزیرانی عێراق لە وەڵامی موقتەدا سەدر دەڵێت، دوو رێگە هەیە بۆ دەستلەكاركێشانەوەم، یان لە ماوەی 60 رۆژدا لەڕێگەی هەڵوەشانەوەی پەرلەمان بە زۆرینەی دەنگی پەرلەمانتاران هەڵبژاردن ئەنجام بدرێت، یان ئەوەتا  بۆ دروستكردنی كابینەیەكی نوێ لەگەڵ هادی عامری رێكبكەوە. 


عادل عەبدولمەهدی، ئەمڕۆ سێشەممە 29-10-2019 پەیامێكی بۆ موقتەدا سەدر، رێبەری رەوتی سەدر نارد و رایگەیاند "حكومەتی كاربەڕێكەر چارەسەری دۆخەكە ناكات و دەتوانن لەگەڵ هادی عامری حكومەتێكی نوێ پێكبهێنن".


سەرۆكوەزیرانی عێراق وتیشی بەم مەرجانە  ئامادەم بۆ دەستلەكاركێشانەوە، بەڵام بەپێی یاسا دەبێ پەرلەمان هەڵبوەشێتەوە.


نێچیرڤان بارزانی، سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان، له‌ ی پایته‌ختی قه‌ته‌ر له‌گه‌ڵ محه‌مه‌د بن عه‌بدولڕه‌حمان ئال سانی، وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی قه‌ته‌ر كۆبووه‌وه‌.

ئه‌مڕۆ سێشه‌ممه‌ 29ی ئۆكتۆبه‌ری 2019 له‌ یه‌كه‌م ڕۆژی به‌شداریكردنی له‌ كۆبوونه‌وه‌ی گرووپی سه‌ره‌كیی كۆنفرانسی ئاسایشی میونشن كه‌ له‌ ده‌وحه‌ی پایته‌ختی قه‌ته‌ر به‌ڕێوه‌ده‌چێت، نێچیرڤان بارزانی سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان له‌ كۆبوونه‌وه‌یه‌كیدا له‌گه‌ڵ شێخ عه‌بدوڵڵا بن ناسر بن خه‌لیفه‌ ئال سانی سه‌رۆك وه‌زیرانی قه‌ته‌ر كۆبوویه‌وه‌ و له‌ كۆبوونه‌وه‌كه‌شدا هه‌ردوولا دوایین پێشهاته‌كانی دۆخی ئه‌منی و سیاسیی عێراق و په‌یوه‌ندییه‌كانی هه‌ولێر و به‌غدا له‌گه‌ڵ ده‌وحه‌ و زه‌مینه‌ی له‌باری وه‌به‌رهێنان له‌ هه‌رێمی كوردستان بۆ كه‌رتی تایبه‌تی قه‌ته‌ری و هه‌وڵدان بۆ كردنه‌وه‌ی كونسلخانه‌ی قه‌ته‌ر له‌ هه‌رێمی كوردستان، تاوتوێ كرد.


دۆخی سووریا و لێكه‌وته‌ و كاریگه‌رییه‌كانی، ته‌وه‌رێكی دیكه‌ی كۆبوونه‌وه‌كه‌ بوو كه‌ به‌ڕێزان باڵیۆزی عێراق له‌ ده‌وحه‌ و باڵیۆزی قه‌ته‌ر له‌ به‌غدا تیایدا به‌شدار بوون.


فەرماندەی هەسەدە لە تویتێکدا پەیامێک ئاڕاستەی کوردستانیان و دۆستانی کورد لە ئەوروپا دەکات،و سوپاسیشیان دەکات

مەزڵوم کۆبانیم،فەرماندەی هەسەدە لە پەیامەکەیدادەلێت، کوردستانیان و دۆستانمان لە ئەوڕوپا،ئێوە کارێکی زۆر مەزن ئەنجام دەدەن،پشتگیری ئێوە جێگای شانازی ئێمەیە،ئێمە سوپاستان دەکەین،هیوادارین تا سەرکەوتنی مەزن پشتگیریتان بەردەوام بێت و ڕای گشتی ووشیار بکەنەوە.

لە کۆتایی پەیامەکەشیدا دەلێت :ئێمە بە یەکەوە سەردەکەوین

دەقی پەیامەکەی کۆبانێ:


وەزیری بەرگری ئەمریکا رایگەیاند، رووبەڕوی هەر هەوڵێک دەبینەوە بۆ دەستبەسەرداگرتنی کێڵگەنەوتییەکانی ژێر کۆنتڕۆڵی هێزەکانی سوریای دیموکرات،تەنانەت ئەگەر هەوڵەکە لەلایەن حکومەتی سوریا و روسیاشەوە بێت،دەبێت داهاتی نەوتی کێلگەکان بۆ هەسەدە دەبێت.

مایک ئیسپەر، وەزیری بەرگری ئەمریکا لەمیانی  کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، هێزەکانی ئەمریکا لە خاڵە ستراتیژییەکانی  باکوری سوریا ماونەتەوە، تاوەکو داعش دەستی نەگات بە سامانە سروشتییەکانی ئەو ناوچەیە و بە توندی رووبەڕوی هەر هێزێک دەبنەوە کە ببێتە مایەی مەترسی لەسەر سەربازەکانیان لە ناوچەکەدا.

ئاماژەی بەوەشکرد، هێزەکانی سوپای ئەمریکا رێگە بە هێچ هێزێک نادەن  تەنانەت  هێزەکانی حکومەتی سوریا و روسیاش بێت گەر بیانەوێت لە کێڵگە نەوتییەکان نزیک ببنەوە.

وتیشی ، داهاتی کێڵگە نەوتییەکانی باکوری سوریا  دەبێت بۆ هێزەکانی سوریای دیموکرات بێت   تاکو  بتوانێت مووچەی هێزەکانی دابین بکات کە پارێزگاری لە چەکدارە زیندانیکراوەکانی داعش دەکەن.



وتەبێژی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی رایگەیاند، رۆڵی هێزی پێشمەرگە لە رووبەڕووبوونەوەی داعش لەبیرناكەن و  لە هاوكاریكردنیشیان بەردەوام دەبن. وتیشی:" مێژوو گەواهیدەرەی ئەو ڕاستیەیە كە پێشمەرگە ئەفسانەی داعشی تێكشكاند."

كۆنۆلێل مایلز كاكینس، وتەبێژی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی ئەمڕۆ دووشەممە 29-10-2019 لە كۆنفرانسێكی رۆژنامەوانیدا لەشاری هەولێر، رایگەیاند: "كاتێك داعش ویستی  كوردستان داگیر بکات، رووبەڕووی هێزی قاڕەمانی پێشمەرگە بوونەوە، هەروەها لە ڕزگارکردنی مووسل  پێشمەرگە قارەمانەكان رۆڵیکی کارایان هەبوو، پێكەوە توانیمان هەموو تواناكانی داعش لەناو ببەین تا ئەوەی جارێکی دیکە توانای ‌هێڕشکردنی نەمێنێت."

وتیشی:" لەمیانەی جەنگی دژ بە داعش، نزیكەی دوو هەزار پێشمەرگە شەهید بوون، نزیكەی 10 هەزاری دیكەش برینداربوون، ئەمانە ئەو پیاو و ژنانەن دەگرێتەوە كە بە یەكگرتووی خاكی كوردستانیان پاراست، ئاڵاكەتان رەنگی سەوز و سووری تێدایە، سوورەكە بە سیمبولی خوێنی شەهیدان دەناسرێت، ئەوان خۆیان كردە قوربانی و ئەو قوربانییەش هیوای گەڕانەدەوە بۆ ئەو سەوزاییەی كە مانای ژیانە."

كاكینس ، وتیشی:" هاوپەیمانی نێودەوڵەتی هەرگیز ئەو قوربانیی دانەی پێشمەرگە لەبیر ناكات، هێزی هاوپەیمانان بۆ پشتگیریی كردنی هاوپەیمانەكانمان لە عێراق بە تایبەتی ئەو هێزانەی لە ژێر فەرمانی هێزی پێشمەرگە و وەزارەتی ناوخۆدان بەردەوام دەبێت


سه‌رچاوه‌یه‌ك له‌ ته‌ندروستی پارێزگای كه‌ربه‌لا ڕایگه‌یاند: 18 خۆپیشانده‌ر به‌هۆی ته‌قه‌ی هێزه‌ ئه‌منییه‌كان كوژراون. 

ئه‌و سه‌رچاوه‌ ته‌ندروستییه‌ ئاشكراشی كردووه‌ كه‌ له‌ خۆپیشاندانه‌كانی شه‌وی ڕابردووی پارێزگای كه‌ربه‌لا ئاڵۆزی له‌ نێوان هێزه‌ ئه‌منییه‌كان خۆپیشانده‌راندا درووست بووه‌ و به‌هۆیه‌وه‌ 18 خۆپیشانده‌ر كوژران و ژماره‌یه‌كی دیكه‌ش برینداربوون. 

ماوه‌ی 5 رۆژه‌ خۆپیشاندانی به‌رفراوان به‌غدای پایته‌ختی عێراق و ژماره‌یه‌ك پارێزگای دیكه‌ی عێراقی گرتووه‌ته‌وه‌ و له‌ ئه‌نجامی درووست بوونی پشێوی و ئاڵۆزییه‌كانیش به‌ده‌یان كه‌س كوژراون و به‌ سه‌دانی دیكه‌ش برینداربوون.


په‌رله‌مانتارێكی پێشووی پارتی له‌ په‌رله‌مانی كوردستان پێی وایه‌، ئه‌و سێ خاڵه‌ی له‌ناو 61 خاڵه‌كه‌ی داواكاریی خۆپیشانده‌راندا سه‌باره‌ت به‌ هه‌رێمی كوردستان هاتووه‌، ده‌ستی ده‌ره‌كیی له‌ پشته‌ و مه‌به‌ست لێی "هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی قه‌واره‌ی هه‌رێم و سیستمی فیدڕاڵیزمه‌."

له‌ لێدوانێكی تایبه‌تدا بۆ وێستگه‌ نیوز، ئاری هه‌رسین، په‌رله‌مانتاری خولی چواره‌می په‌رله‌مانی كوردستان له‌ فراکسیۆنی پارتی رایگه‌یاند: راسته‌ ئه‌م به‌یاننامه‌یه‌ی رێكخه‌رانی خۆپیشانده‌رانی عیراق په‌یوه‌ندیی گشتی به‌ عیراقه‌وه‌ هه‌یه‌، به‌ڵام به‌ رای من سه‌رجه‌م خاڵه‌كان به‌ ده‌ستی ده‌ره‌كی داڕێژراوه‌، به‌ داڕشتنی ئه‌و سێ خاڵه‌ی تایبه‌ت به‌ هه‌رێمی كوردستان و داواكاری بۆ هه‌مواركردنه‌وه‌ی ده‌ستور و گۆڕینی سیستمی په‌رله‌مانی بۆ سه‌رۆكایه‌تیش، مانای ئه‌وه‌یه‌ كه‌ فیدڕالیزم له‌ عیراق هه‌ڵبوه‌شێته‌وه‌ و هه‌رێمی كوردستان وه‌ك قه‌واره‌یه‌ك له‌ عیراقدا نه‌مێنێت. 


سه‌باره‌ت به‌ زیانه‌كانی ئه‌و سێ خاڵه‌ بۆ هه‌رێمی كوردستان، ئاری هه‌رسین وتی: داڕشتنی ئه‌و خاڵانه‌ له‌ داواكارییه‌كانی خۆپیشانده‌راندا، ده‌ست و مه‌به‌ستی سیاسیی له‌پشته‌ و وه‌ك ناوبراو روونیكرده‌وه‌: له‌ خاڵی 34دا هاتووه‌: پێویسته‌ حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان به‌ فیعلی ده‌ستی هاوكاری درێژ بكات و كارئاسانی بۆ رۆیشتن و هاتنی هاوڵاتیان بكات، ئه‌مه‌ واتای ئه‌وه‌یه‌ كه‌ هه‌ر كه‌سێك له‌ باشوره‌وه‌ ویستی، به‌ كه‌یفی خۆی بێته‌ هه‌رێمی كوردستان و كه‌س لێی نه‌پرسێت بۆ كوێ ده‌چێت.


سه‌باره‌ت به‌ خاڵی 35یش كه‌ رێكخه‌رانی خۆپیشاندانه‌كانی عیراق رایانگه‌یاندوه‌ پێویستە حکومەتی‌ هەرێم خشتەی‌ کارەکانی بداتە حکومەتی‌ ناوەندی، ئاری هه‌رسین وتی: خۆ سه‌رۆكی حكومه‌تی هه‌رێم فه‌رمانبه‌ری سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی به‌غدا نییه‌ تا كاره‌كانی خۆی بخاته‌ به‌رده‌ست و ده‌ڵێت: "ئه‌ی فیدڕاڵیزم واتای چی؟ ئه‌ی هه‌رێمی كوردستان واتای چی؟"


ده‌رباره‌ی خاڵی 36 كه‌ ده‌ڵێت، ڕێگە بدرێت کارمەندانی حکومەت لە بواری مەدەنی و سەربازی لە عیراقەوە بۆ هەرێم بگوازرێنەوە به‌بێ گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ نوسینگه‌كانی هه‌ماهه‌نگی له‌نێوان هه‌ولێر وبه‌غدا، په‌رله‌مانتاره‌كه‌ی پێشووی پارتی ده‌ڵێت: ئه‌م داواكارییه‌ زۆر مه‌ترسیداره‌، ئه‌مه‌ واتای ئه‌وه‌یه‌ سوپای عیراق به‌ ئاره‌زووی خۆی بێت و له‌ هه‌رێمی كوردستان ته‌راتێن بكات، ئه‌مه‌ش مه‌ترسیداره‌ و مه‌به‌ستی ئه‌وه‌یه‌ پرۆسه‌ی ته‌عریب به‌ شێوازێكی دیكه‌ له‌ كوردستان ده‌ستپیبكاته‌وه‌.


له‌ به‌شێكی دیكه‌ی لێدوانه‌كه‌یدا بۆ وێستگه‌ نیوز، ئاری هه‌رسین ئه‌و سێ خاڵه‌ی به‌ مه‌ترسیدار هه‌ژمار كرد و وتی: ئه‌مه‌ پیلانێكی ده‌ره‌كیی نێوده‌وڵه‌تییه‌ بۆ ئه‌وه‌ی روخساری عیراق بگه‌ڕێته‌وه‌ سه‌رده‌می رژێمی به‌عس و سه‌دام و بۆ ئه‌وه‌یه‌ قه‌واره‌ی هه‌رێمی كوردستان نه‌مێنێت.


رۆژی دووشەممە 28ی تشرینی یەکەمی 2019، رێکخەرانی خۆپیشاندانەکانی عیراق یەکەم بەیاننامەیان بڵاوکردەوە و داوایانكرد گۆرانکاری ڕێشەی‌ لە سه‌رجه‌م سێکتەرەکاندا بکرێت، سێ خاڵی به‌یاننامه‌كه‌ش تایبه‌ت بوو به‌ هه‌رێمی كوردستان.


بەیاننامەکەدا له‌ 61 خاڵ پێكهاتووه‌ و تیایدا رێكخه‌رانی خۆپیشاندانه‌كانی عیراق خاڵه‌كانی 34 و 35 و 36یان تایبه‌ت كردوه‌ به‌ هه‌رێمی كوردستان و له‌ خاڵی 34دا هاتووه‌: پێویسته‌ حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان به‌ فیعلی ده‌ستی هاوكاری درێژ بكات و كارئاسانی بۆ رۆیشتن و هاتنی هاوڵاتیان بكات.


له‌ خاڵی 35یشدا رێكخه‌رانی خۆپیشاندانه‌كانی عیراق ده‌ڵێن: پێویستە حکومەتی‌ هەرێم خشتەی‌ کارەکانی بداتە حکومەتی‌ ناوەندی، له‌ خاڵی 36یشدا داوا كراوه‌: ڕێگە بدرێت کارمەندانی حکومەت لە بواری مەدەنی و سەربازی لە عێراقەوە بۆ هەرێم بگوازرێنەوە به‌بێ گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ نوسینگه‌كانی هه‌ماهه‌نگی له‌نێوان هه‌ولێر وبه‌غدا.

س:  وێستگه‌ نیوز


رۆژی یەکشەممە 27ی تشرینی یەکەمی 2019 دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا بە فەرمی کوشتنی ئەبوبەکر بەغدادی، خەلیفەی داعشی راگەیاند، ئەمڕۆ ترەمپ وێنەی ئەو سەگەی بڵاوکردەوە کە لە ئۆپراسیۆنەکەدا بەشداربووە.

لە هەژماری خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی فەیسبوک وێنەی سەگەکەی بڵاوکردووەتەوە و بەڵام ئاماژەی بە ناوەکەی نەداوە و نوسیویەتی "ئەم سەگە کارێکی گەورەی کرد بە گرتن و کوشتنی ئەبو بەکر بەغدادی سەرکردەی داعش ".


حکومەتی عێراق داواکاری موقتەدا سەدر، سەرکردەی رەوتی سەدر، بۆ ئەنجامدانی ھەڵبژاردنی پێشوەختە، رەتدەکاتەوە.

سەعد حەدیسی، وتەبێژی حکومەتی عێراقی، لە لێدوانێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند: "لە ئێستادا کە پەرلەمان ئامادەیی ھەیە، بەپێی دەستور ناکرێت ھەڵبژاردنی پێشوەختە ئەنجام بدرێت، هەڵبژاردنی پێشوەختە لەکاتێکدا دەبێت کە پەرلەمان خۆی ھەڵبوەشێنێتەوە، ئەو کارەش لە دەسەڵاتی پەرلەماندایە نەک سەرۆک وەزیران".

حەدیسی وتیشی: "لەبارەی ھەموارکردنەوەی یاسای ھەڵبژاردن و پێکھێنانی کۆمیسیۆنێکی نوێی ھەڵبژاردن، حکومەت پێشتر بڕیاری لەسەر ئەمە داوە".

لێدوانەکەی وتەبێژی حکومەت، دوای ئەوەدێت دوێنێ، موقتەدا سەدر، سەرکردەی رەوتی سەدر، لە تویتێکدا داوای عادل عەبدولمەھدی، لەسەرۆکوەزیران، کرد بچێتە بەردەم پەرلەمان و داواکاری ئەنجامدانی ھەڵبژاردنی پێشوەختە لەژێر چاودێری نەتەوەیەکگرتووەکان و بەبێ بەشداری کردنی لایە سیاسییەکانی ئێستای دەسەڵات بکات.



 فۆكس نیوزی ئەمەریكی بڵاویكردەوە، تەرمی ئەبوبەكر بەغدادی، خەلیفەی کوژراوی رێكخراوی تیرۆریستی داعش، خراوەتە دەریاوە.

تۆڕی میدیایی (فۆكس نیوز)ی ئەمەریكی رایگەیاند" دوای ئەوەی لە ئۆپەراسیۆنێكی سەربازیدا لە گوندی (بریشا)ی پارێزگای ئیدلەب، ئەبوبەكر بەغدادی، سەركردەی رێكخراوی داعش كوژرا، تەرمەكەی خراوەتە دەریاوە" بەبێ ئەوەی هیچ وردەكارییەكی دیكە لەوبارەیەوە بڵاوبكاتەوە.

رۆژی یەكشەممە 29-10-2019، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆكی ئەمەریكا بە فەرمی كوژرانی ئەبوبەكر بەغدادی راگەیاند و تەنها دوای چەند سەعاتێك لەو رووداوەش، هێزەكانی سوریای دیموكرات، كوژرانی یاریدەدەری یەكەمی بەغدادییان لە باكوری سوریا راگەیاند.


ھاتوچۆی ھەرێم بڕیاری داوه‌ پێداچوونەوە بە مۆڵەتی شوفێریدا بكات و سەرەتا لە نووسینگەكانی راھێنانی شوفێری دەست پێدەكرێت.

عەقید ئەسعەد كەریم، وتەبێژی بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی ھاتوچۆی ھەرێم بە سایتی پارتی راگەیاند "بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی ھاتوچۆ سەرقاڵی رێكخستنەوەی مۆڵەتی شوفێرییە لە ھەرێمی كوردستان و بڕیارە مۆڵەتی شوفێری لە سەرتاسەری ھەرێم رێك بخرێتەوە و بە سیستەمێكی پێشكەوتووی یەكگرتوو كاری پێبكرێت، لە ئێستاشدا خەریكی دانانی میكانیزمی نوێین بۆ دەرھێنانی مۆڵەتی شوفێری و دوای پێداچوونەوە دەكەوێتە بواری جێبەجێكردنەوە".

وتەبێژی ھاتوچۆی ھەرێم وتیشی: "سەرەتای پلانەكەمان لە نووسینگەكانی فێركردنی شوفێری دەست پێدەكات و ئەو نووسینگانەی راھێنان بە ھاووڵاتیان دەكەن بۆ چۆنیەتی فێركردنی شوفێر پێداچوونەوەیان بۆ دەكرێت و رێك دەخرێنەوە".


عەقید ئەسعەد  ئاماژەی بۆ ئەوەش كرد: "قۆناغی دووەمی پلانەكە دەچینە نێو وردەكاریی دەرھێنانی مۆڵەتی شوفێری بە شێوەی ئەلیكترۆنی، چونكە لە ئێستادا جیاوازی لە سیستەمی دەرھێنانی مۆڵەتی شوفێریدا ھەیە و ھێشتا لە بەشێك لە قەزاكان بە سیستەمی كۆن كار دەكرێت و نەكراوەتە ئەلیكترۆنی، ئەوانە ھەموو رێك دەخرێتەوە و مەرجی نوێی تێدا جێگیر دەكرێت".


رێبه‌ری ره‌وتی سه‌در لە  پەیامێکدا کە  ئاڕاستەی عادل عەبدولمەدی کردووە داوای هەڵبژاردنی پێشوەختە دەکات.

موقته‌دا سه‌در، رێبه‌ری ره‌وتی سه‌در، له‌ په‌یامێكدا، داوای له‌ سه‌رۆك وه‌زیرانی عێراقی فیدراڵ، عادل عه‌بدولمه‌هدی كرد، "واده‌ی هه‌ڵبژاردنی پێشوه‌خت رابگه‌یه‌نێت".

هەروەها پشتیوانی بۆ خۆپیشانده‌ران ده‌ربڕی و جەختیشیکردەوە کە دەبێت گۆڕانکاری لە یاسای هەڵبژاردنەکان و کۆمیسیۆنی باڵای هەڵبژاردنەکان بکرێت.


رۆژنامه‌نوسێكی كه‌ناڵی فۆكس نیوزی ئەمەریکی ئاشكرایده‌كات، ژه‌نه‌ڕاڵ مه‌زڵوم كۆبانێ پێی راگه‌یاندووه‌، سه‌رچاوه‌یه‌كی زانیارییان له‌گه‌ڵ ئه‌بوبه‌كر به‌غدادی هه‌بووه‌ و كاتی كوشتنی له‌هه‌مان شوێن بووە.

 "بنیامین هال" ی ڕۆژنامەنووسی  كه‌ناڵی فۆكس نیوزی ئه‌مریكی  رایگه‌یاندوه‌ "ژه‌نه‌ڕال مه‌زڵوم، فه‌رمانده‌ی گشگتی هێزه‌كانی سوریا دیموكرات پێی راگه‌یاندم، سه‌رچاوه‌یه‌كیان له‌ نێو داعشدا هه‌بووه‌ و له‌و كۆمه‌ڵگه‌یه‌ بووه‌ كه‌ به‌غدادی تێدابووه‌ له‌كاتی هێرشه‌كه‌دا".

ده‌شڵێت "ئه‌مریكییه‌كان توانیویانه‌ به‌ سه‌لامه‌تی ئه‌و سه‌رچاوه‌یه‌یان بۆ بگه‌ڕێننه‌وه‌، هه‌ر ئەو سەرچاوەیەش  له‌باره‌ی‌ ورده‌كاریی ئۆپه‌راسیۆنه‌كه‌ و تونێله‌كانی‌ و ئه‌و كه‌سانه‌ی له‌وێ بوون زانیاریی پێداون".

کۆبانێ  ده‌شڵێت "ئەو سه‌رچاوه‌یه‌ له‌ نێو دڵی داعشدا بوو".



سه‌رۆكی‌ په‌رله‌مانی‌ عیراق رایگه‌یاند، داواكاریی لێپرسینه‌وه‌یان له‌ سه‌رۆك وه‌زیران و چوار وه‌زیری‌ كابینه‌كه‌ی پێگه‌یشتووه‌.

محه‌مه‌د حه‌لبوسی، سه‌رۆكی‌ په‌رله‌مانی‌ عیراق رایگه‌یاند، له‌ دانیشتنی ئه‌مڕۆی په‌رله‌ماندا داواكاریمان پێگه‌یشتووه‌ بۆ لێپرسینه‌وه‌ له‌ سه‌رۆك وه‌زیران و چوار وه‌زیری‌ كابینه‌كه‌ی.

وتیشی، رێوشوێنه‌كانی‌ بۆ لێپرسینه‌وه‌ی له‌ وه‌زیرانی‌ نه‌وت و پیشه‌سازی و كشتوكاڵ كۆتاییان هاتووه‌ تاوه‌كو له‌ كۆتایی مانگی تشرینی دووه‌مدا ئه‌نجامبدرێت.


نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان بۆ بەشداریکردن لە کۆبوونەوەکانی گرووپی بنچینەی کۆنفرانسی ئاسایشی میونشن لە دۆحە، گەیشتە قەتەر.

کۆبوونەوەکانی گرووپی بنچینەی کۆنفرانسی ئاسایشی میونشن لە دۆحە بەڕێوەدەچێت و لە کۆبوونەوەکەدا بە بەشداری سەرکردەکانی ئەوروپا و رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و  ئەفریقا باس لە قەیرانەکانی ناوچەکە  و هەنگاوەکانی چارەسەکردنی قەیرانەکان و هەبوونی هاوئاهەنگی نێوان وڵاتان دەکرێت.

هاوشان لەگەڵ سەرکردەی چەندین وڵاتی دیکە، نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان لە کۆبوونەوەکاندا بەشدارە و بڕیاریشە کۆبوونەوەکە بۆماوەی دوو رۆژ بەردەوامبێت.

 لە کۆبوونەوەکەدا  قەیرانەکانی سووریا، یەمەن، سوودان و گرژییەکانی گەرووی هورمز و هەروەها چەند پرسێکی دیکەی پەیوەست بە باکووری ئەفریقا و رۆژهەڵاتی ناوەڕاست تاوتوێ دەکرێن.

MKRdezign

نموذج الاتصال

الاسم

بريد إلكتروني *

رسالة *

يتم التشغيل بواسطة Blogger.
Javascript DisablePlease Enable Javascript To See All Widget